Kryptowaluty
metodyka ustalania cen.

Rynki i kursy referencyjne uwzględniane w obliczeniach.

1.1 Integracja z giełdami

CoinPaprika integruje się z giełdami kryptowalut za pośrednictwem ich publicznych interfejsów API. Każda giełda musi udostępniać identyfikatory par rynkowych (np. BTC/USD, ETH/BTC), cenę ostatniej transakcji dla każdej pary rynkowej oraz 24-godzinny wolumen obrotu dla każdej pary rynkowej.

1.2 Zakres

W procesie obliczania ceny uwzględniamy wyłącznie rynki spot. Rynki instrumentów pochodnych (kontrakty futures, perpetual swaps, opcje) są wykluczone, ponieważ ich ceny mogą znacznie odbiegać od ceny bazowej na rynku spot ze względu na stawki finansowania, zasady wygaśnięcia i mechanizmy dźwigni.

1.3 Zewnętrzne dane referencyjne

Kursy walut fiducjarnych pobieramy z Open Exchange Rates, aby przeliczać waluty fiducjarne (EUR, GBP, JPY itd.) na USD i odwrotnie. Kursy stablecoinów względem ich wartości referencyjnej - USDT, USDC i innych głównych stablecoinów - przeliczamy na USD za pomocą indeksu ważonego wolumenem, wyznaczanego na podstawie rynków ich wymiany na USD.

Od pojedynczych obserwacji rynkowych do jednej ceny referencyjnej.

Algorytm oblicza ceny wyłącznie na podstawie bieżącej sytuacji rynkowej, bez zależności od cen z poprzednich uruchomień. Każde wykonanie zaczyna się od zera, wyznacza własne kursy przeliczeniowe na podstawie bieżących danych rynkowych i osiąga dokładne ceny w kolejnych iteracjach. Cały proces uruchamia się co 60 sekund.

Zbieranie danych

Z każdej zintegrowanej giełdy CoinPaprika pobiera wszystkie dostępne rynki spot. Każdy rynek dostarcza: nazwę pary rynkowej (np. BTC/USD), ostatnią cenę transakcyjną w walucie kwotowanej oraz 24-godzinny wolumen obrotu w walucie kwotowanej.

Ustalenie referencyjnego kursu BTC/USD

Algorytm rozpoczyna od założenia, że ceny wynoszą zero. Najpierw oblicza średnią ważoną cenę BTC/USD na podstawie wszystkich rynków spot BTC/USD. Bitcoin został wybrany, ponieważ rynki BTC są zazwyczaj najbardziej płynne na giełdach.

BTC_USD = Σ(Price_i × Volume_i) / Σ(Volume_i)
gdzie i = każdy rynek BTC/USD na wszystkich giełdach

Pierwszy przebieg: tylko rynki BTC i walut fiducjarnych

Korzystając z kursu BTC/USD, algorytm przetwarza rynki, w których jedną stroną pary jest BTC lub waluta fiducjarna. Rynki kwotowane w BTC (np. ETH/BTC, SOL/BTC):

Price_USD = Price_BTC × BTC_USD

Rynki kwotowane w walutach fiducjarnych (np. ETH/EUR, BTC/JPY):

Price_BTC = Price_USD / BTC_USD

Kolejne przebiegi: uwzględnienie wszystkich rynków

Wiele kryptowalut jest również przedmiotem obrotu w parach z innymi kryptowalutami. Algorytm iteracyjnie wyznacza ceny na tych rynkach, korzystając z kursów przeliczeniowych z poprzedniego przebiegu.

Przebieg 1: rynki BTC/USD → kurs BTC_USD
Przebieg 2: rynki BTC i walut fiducjarnych → kursy przeliczeniowe dla głównych monet
Przebieg 3: wszystkie rynki z użyciem kursów z przebiegu 2 → dokładniejsze kursy, więcej uwzględnionych monet
Przebieg N: powtarzaj do osiągnięcia zbieżności → ceny wszystkich osiągalnych monet

Wykrywanie i usuwanie wartości odstających

Przed końcowym agregowaniem wykrywamy i wykluczamy nietypowe ceny rynkowe. Z góry wykluczamy rynki z zerowymi opłatami transakcyjnymi, zachętami za wydobywanie transakcyjne, nieaktualnymi danymi (>30 min) oraz pary z czarnej listy. Statystyczne wykrywanie wartości odstających wykorzystuje granice oparte na medianie, skorygowane o głębokość płynności.

Etapy analizy statystycznej opisano w sekcji 3.

Cena końcowa: średnia ważona wolumenem

Po usunięciu wartości odstających ceną końcową jest średnia ważona wolumenem ze wszystkich pozostałych prawidłowych rynków:

Price_USD = Σ(Price_i_USD × Volume_i_USD) / Σ(Volume_i_USD)

Rynki o większej płynności mają naturalnie większą wagę, dzięki czemu zagregowana cena odzwierciedla miejsca, w których odbywa się większość rzeczywistego obrotu.

Cztery kontrole ograniczające niewiarygodne obserwacje rynkowe.

Usuwanie wartości odstających odbywa się w czterech niezależnych etapach, zanim zostanie obliczona jakakolwiek średnia cena. Każdy etap wykrywa błędy, których pozostałe nie są w stanie zauważyć.

3.1 Etap 1 - Wykluczone rynki

Rynki na giełdach w trakcie weryfikacji oraz rynki ręcznie wykluczone po analizie są odrzucane, zanim zostaną wykonane jakiekolwiek pomiary.

3.2 Etap 2 - Anomalie wolumenu

Wolumen jest sprawdzany przed ceną, ponieważ fałszywy wolumen zniekształca wszystkie późniejsze wagi. Rynki raportujące ujemny lub nieprawdopodobnie wysoki wolumen są odrzucane bezwarunkowo. Poza tym zakresem rynki danego aktywa są kumulowane od najmniejszego wolumenu, a rynek jest odrzucany tylko wtedy, gdy jednocześnie nie przejdzie kilku niezależnych testów: skumulowana suma musi przekroczyć ustalony próg, wolumen rynku musi być nieproporcjonalnie wysoki w porównaniu z wolumenem mniejszych rynków już uwzględnionych, a nowa suma musi przekroczyć zarówno poprzednie zaobserwowane maksimum dla aktywa, jak i jego medianę z 24 godzin o określony mnożnik. Wymóg jednoczesnego spełnienia wszystkich tych warunków chroni przed uznaniem autentycznego nowego notowania na dużej giełdzie za fałszywy wolumen. Progi są skalowane względem mediany wolumenu danego aktywa: im większa płynność aktywa, tym bardziej restrykcyjne ograniczenie. Odrzucenie na tym etapie nie jest ostateczne. Oflagowane rynki są kierowane do weryfikacji, a rynek potwierdzony jako autentyczny zostaje ponownie uwzględniony w obliczeniach.

3.3 Etap 3 - Przedział wiarygodnych cen

Zamiast stosować jeden test statystyczny do wszystkich aktywów, CoinPaprika wyznacza dla każdego aktywa i każdego przebiegu przedział wiarygodnych cen, wykorzystując najdokładniejszą metodę, na jaką pozwala dostępna głębokość rynku, i w razie potrzeby przechodząc przez pięć poziomów:

• Rozstęp międzykwartylowy. Wymaga kilku rynków, których wolumen przekracza ustalony próg. Kwalifikacja jest ustalana na podstawie silniejszych rynków danego aktywa, ale sam przedział oblicza się z uwzględnieniem wszystkich rynków poza tymi o najmniejszym wolumenie. Przedział rozszerza się wraz ze zmiennością danego aktywa, dzięki czemu zmienne aktywo nie jest karane za swoją zmienność.
• Wąski przedział względem mediany. Wymaga kilku rynków przekraczających niższy próg wolumenu, przy czym ponad połowa wszystkich rynków musi być już skupiona wokół mediany. Następnie przedział zostaje zawężony do najniższej i najwyższej faktycznie zaobserwowanej ceny.
• Szeroki przedział względem mediany. Jak wyżej, ale wymaga mniejszej liczby rynków i dopuszcza większą tolerancję.
• Cena referencyjna. Brak użytecznej grupy rynków, ale istnieje poprzednia cena referencyjna. Szerokość przedziału jest skalowana względem mediany wolumenu danego aktywa.
• Ostatnia zaobserwowana cena. Brak również ceny referencyjnej, ale dostępna jest niedawna obserwacja.

Płynne aktywo z wieloma wiarygodnymi rynkami otrzymuje wąski przedział. Dla aktywa o niskiej płynności przedział jest szeroki, zamiast prowadzić do błędnego wyniku.

Stablecoiny są traktowane jako osobna klasa. Próg wolumenu dla najwyższego poziomu jest obniżany, dzięki czemu pozostaje on dostępny dla aktywów, których poszczególne rynki są mniejsze, a współczynnik zmienności zostaje zaostrzony. Aktywo, którego cena powinna utrzymywać się na poziomie powiązania, otrzymuje znacznie węższy przedział tolerancji niż aktywo zmienne. Ceny spoza przedziału danego aktywa nie są uwzględniane w jego średniej. Rynki mieszczące się w przedziale przechodzą jeszcze jedną kontrolę: rynek - lub grupa rynków po tej samej stronie mediany - którego wolumen ważony odległością znacząco przesunąłby średnią względem mediany, również jest wykluczany. Jeśli wszystkie rynki danego aktywa znajdą się poza jego przedziałem, odrzucane są rynki, a nie przedział: aktywo zachowuje poprzednią cenę zamiast przyjmować podejrzaną. W przypadku aktywów notowanych na niewielu rynkach równolegle z przedziałem stosowane są bezwzględne kontrole wiarygodności: cena lub wolumen, które same w sobie są nieprawdopodobne, albo implikowana kapitalizacja rynkowa przewyższająca kapitalizację Bitcoin, są odrzucane niezależnie od tego, na co pozwala przedział.

3.4 Etap 4 - Anomalie na poziomie giełdy

Ostatni etap sumuje wolumen dla każdej giełdy i porównuje go z jej własną historią z niedawnego okresu - poprzednim maksimum i medianą z 24 godzin. Porównanie jest wykonywane tylko wtedy, gdy lista rynków giełdy się nie zmieniła: skok wolumenu wyjaśniony dodaniem nowych rynków nie jest anomalią, ale taki sam skok przy niezmienionym zestawie rynków już nią jest. Pozwala to wykryć zniekształcenie obejmujące całą giełdę, które nie zostało wychwycone na poziomie poszczególnych rynków.

3.5 Dlaczego pasmo jest wyznaczane dla każdego aktywa

Aktywa są wyceniane względem siebie, więc jeden nieprawidłowy rynek wpływa na kolejne. Aktywo notowane po 1 USD na jednym małym rynku, do którego dołącza drugi rynek o podobnej wielkości, wyceniający odwrotną parę po 1000 USD, miałoby cenę referencyjną około 500 USD przy kolejnym przeliczeniu - zamiast 1 USD. Ta cena wpłynęłaby następnie na wszystkie aktywa notowane względem tego aktywa, a potem rozprzestrzeniłaby się dalej w grafie. Wyznaczanie pasma dla każdego aktywa, także tych, dla których jest zbyt mało danych, by dokonać precyzyjnego pomiaru, przerywa ten łańcuch na pierwszym ogniwie. Konkretne progi nie są ujawniane, aby zapobiec manipulacjom.

Jak aktywność jest sumowana na poziomie rynku, aktywa i całego rynku kryptowalut.

4.1 Wolumen giełdy

Wolumen obrotu z 24 godzin dla każdej giełdy to suma wolumenów przeliczonych na USD dla wszystkich jej aktywnych par handlowych, które nie znajdują się na czarnej liście. Pary, których dane nie były aktualizowane przez 30 minut, są pomijane.

Exchange_Volume = Σ(Volume_pair_i × Price_pair_i_USD)

4.2 Wolumen aktywa

Wolumen obrotu z 24 godzin dla pojedynczego aktywa to suma wolumenów wszystkich jego prawidłowych par rynkowych na wszystkich zintegrowanych giełdach.

4.3 Wolumen globalny

Globalny wolumen obrotu kryptowalutami to suma wolumenów wszystkich giełd.

Jak oceniana jest jakość danych giełdy.

Każda giełda otrzymuje wskaźnik wiarygodności w skali od 0 do 100, odzwierciedlający rzetelność i jakość przekazywanych przez nią danych. Wskaźnik wpływa na sposób ważenia i filtrowania danych giełdy w procesie obliczania cen.

5.1 Kryteria oceny

5.2 Zastosowanie wskaźnika wiarygodności

• Giełdy poddawane weryfikacji są całkowicie wykluczane z obliczeń cen i wolumenu.
• Wskaźniki wiarygodności są okresowo weryfikowane i aktualizowane, a w przypadku istotnych zdarzeń (ataków hakerskich, działań regulacyjnych, długotrwałych awarii API itp.) mogą zostać zmienione natychmiast.
• Dane giełdowe podlegają dodatkowej kontroli za pomocą wskaźnika płynności par rynkowych (zob. sekcja 6).

5.3 Szacowany rzeczywisty wolumen (ERV)

Szacowany rzeczywisty wolumen (ERV) to miara wprowadzona w 2019 roku, aby przeciwdziałać fałszywemu wolumenowi i wash tradingowi. ERV oblicza się na podstawie wskaźników płynności wszystkich rynków na danej giełdzie. Zgłaszany 24-godzinny wolumen każdego rynku jest korygowany za pomocą wag przypisanych do kategorii wskaźnika płynności (dobra, średnia lub niska).

ERV jest przeliczany na bieżąco w ciągu dnia i może znacznie różnić się od surowego zgłaszanego wolumenu na giełdach o niskich wskaźnikach wiarygodności.

Co oznaczają wskaźniki „Dobra”, „Średnia” i „Niska”.

Płynność poszczególnych par rynkowych jest oceniana w czasie rzeczywistym na podstawie spreadu arkusza zleceń (procentowej różnicy między najlepszą ofertą kupna i sprzedaży), głębokości arkusza zleceń (wartości w zakresie ±1% i ±10% ceny środkowej), spójności wolumenu oraz kontroli wartości odstających.

6.1 Kategorie wskaźnika

• Dobra - wysoka płynność i normalne warunki rynkowe.
• Średnia - ograniczona lub zmienna płynność; jest ona niższa, niż sugeruje zgłaszany wolumen.
• Niska - niewystarczająca płynność w stosunku do zgłaszanego wolumenu lub znaczna nierównowaga na rynku.

Pary rynkowe, które nie przechodzą kontroli płynności, otrzymują niższą wagę w obliczeniach VWAP. Jeśli nie ma innych źródeł danych do obliczenia ceny i wolumenu aktywa, para nadal jest wykorzystywana - z wyraźną informacją, że nie udało się zweryfikować płynności.

Jak mierzymy i weryfikujemy dostępną podaż.

7.1 Monety Proof-of-Work

W przypadku kryptowalut opartych na mechanizmie PoW (np. Bitcoin, Litecoin) podaż w obiegu jest pobierana bezpośrednio z API eksploratorów bloków. Wartości są weryfikowane w kilku niezależnych eksploratorach i aktualizowane automatycznie wraz z wydobywaniem nowych bloków.

7.2 Tokeny (oparte na inteligentnych kontraktach)

W przypadku tokenów ERC-20 i podobnych podaż w obiegu obliczamy według wzoru:

Podaż w obiegu = całkowita podaż - zablokowane tokeny

Zablokowane tokeny obejmują:
- Portfele zespołu i założycieli z harmonogramem uwalniania tokenów
- Portfele skarbca lub rezerwowe
- Adresy, na które wysyłane są tokeny przeznaczone do spalenia
- Kontrakty stakingowe z zablokowanymi tokenami

7.3 Weryfikacja

Wartości podaży w obiegu są porównywane z danymi udostępnianymi przez zespoły projektowe i aktualizowane po odblokowaniu tokenów, ich spaleniu lub innych zdarzeniach wpływających na podaż. Szczegółowe progi nie są ujawniane, aby zapobiec manipulacjom.

Wzory na kapitalizację rynkową i odległość od ATH.

8.1 Kapitalizacja rynkowa

Dla aktywa:  Kapitalizacja rynkowa = bieżąca cena (USD) × podaż w obiegu
Globalnie:     Globalna kapitalizacja rynkowa = Σ(kapitalizacja rynkowa wszystkich śledzonych aktywów)

8.2 Historyczne maksimum (ATH)

Dla każdego aktywa CoinPaprika śledzi najwyższą odnotowaną zagregowaną cenę, datę jej osiągnięcia oraz aktualną odległość od ATH:

Odległość od ATH (%) = (Cena ATH − Bieżąca cena) / Cena ATH × 100%

Wymagania dotyczące aktywów i integracji giełd.

9.1 Kryptowaluty

Aby kryptowaluta została dodana do CoinPaprika, musi spełniać następujące wymagania:

• Działająca strona internetowa należąca do projektu, zawierająca jasne informacje o projekcie
• Działający eksplorator bloków z danymi on-chain, które można zweryfikować
• Aktywny handel na co najmniej jednej giełdzie zintegrowanej z CoinPaprika
• Przejrzysta komunikacja - projekt prowadzi publiczne kanały (X/Twitter, Telegram, Discord), publikuje aktualne informacje i odpowiada na problemy społeczności

9.2 Giełdy

Aby zostać zintegrowaną jako źródło danych, giełda musi:

• Prowadzić działającą stronę internetową z możliwą do zweryfikowania aktywnością handlową
• Udostępniać publiczne REST API spełniające standardy danych CoinPaprika (pary rynkowe, ceny, wolumeny)
• Utrzymywać aktualną dokumentację API
• Wyznaczyć osobę kontaktową do spraw jakości danych

Powiązanie identyfikatorów CoinPaprika z innymi systemami referencyjnymi.

Dane referencyjne można wykorzystać w regulowanym procesie tylko wtedy, gdy są powiązane z identyfikatorami używanymi już w tym procesie. CoinPaprika mapuje identyfikatory aktywów na identyfikatory zewnętrzne:

• DTI - Digital Token Identifier (ISO 24165), nadawany przez Digital Token Identifier Foundation. To standardowy identyfikator ISO dla tokenów cyfrowych, wykorzystywany w regulacyjnych raportach dotyczących aktywów cyfrowych.
• ISIN - International Securities Identification Number (ISO 6166), który łączy pozycje w kryptowalutach z rekordami instrumentów w istniejących systemach zaplecza, powierniczych i księgowych.
• Identyfikatory dostawców CoinMarketCap, CoinGecko i CryptoCompare, ułatwiające uzgadnianie danych i migrację bez ręcznego mapowania całego zbioru aktywów.

Mapowania są dostępne w punkcie końcowym API ID Mappings: docs.coinpaprika.com - API ID Mappings

Na co mogą, a na co nie mogą wpływać relacje handlowe.

CoinPaprika jest niezależną firmą. Nie należy do żadnej giełdy kryptowalut, platformy obrotu, animatora rynku ani emitenta tokenów i nie ma w nich udziałów. To odróżnia CoinPaprika od agregatorów należących do platform, których dane publikują.

11.1 Na co mogą, a na co nie mogą wpływać relacje handlowe

CoinPaprika oferuje płatną usługę przyspieszonego dodawania do wykazu (Fast Track) i wyświetla reklamy. Ujawniamy to, ponieważ deklaracja niezależności jest użyteczna tylko wtedy, gdy jasno określa swoje ograniczenia.

Fast Track obejmuje czas moderatora: zgłoszenie i jego metadane są sprawdzane i przetwarzane w trybie priorytetowym, zamiast trafiać do standardowej kolejki. Nie zapewnia niczego więcej.

Żadna płatność nie wpływa na:

• cena obliczona dla danego aktywa, wyznaczana zgodnie z opisanym na tej stronie procesem i poddawana tej samej detekcji wartości odstających co ceny wszystkich pozostałych wymienionych aktywów;
• wskaźnik zaufania giełdy;
• wskaźnik płynności pary rynkowej;
• ranking, który wynika z obliczonej kapitalizacji rynkowej.

Dodanie do wykazu to decyzja dotycząca zakresu danych. Wycena to pomiar. Aktywo dodane przez Fast Track jest wyceniane dokładnie taką samą metodą jak każde inne: w przypadku aktywa o niskiej płynności zaufany przedział jest odpowiednio szeroki, a wskaźnik płynności niski.

Reklamy są oznaczone jako reklamy i nigdy nie są przedstawiane jako dane.

Pytania dotyczące tej metodologii, w tym wątpliwości związane z potencjalnym konfliktem interesów, możesz zgłaszać za pośrednictwem naszej strony kontaktowej: coinpaprika.com/contact

Opublikowany harmonogram aktualizacji poszczególnych typów danych.

Dlaczego metoda obliczeń zmieniła się w grudniu 2018 roku.

Przed grudniem 2018 roku CoinPaprika używała algorytmu obliczania cen, który opierał się na kursach przeliczeniowych z poprzednich uruchomień algorytmu. Na przykład przeliczenie ceny rynkowej ETH/USDT na USD wymagało kursu USDT/USD z poprzedniej iteracji, co tworzyło historyczny łańcuch cen. W okresach dużej zmienności ta zależność powodowała widoczne opóźnienie cen. Podczas gwałtownych spadków BTC zagregowana cena BTC/USD w CoinPaprika tymczasowo pozostawała wyższa od ceny rynkowej, ponieważ nieaktualne kursy przeliczeniowe osłabiały wpływ szybkich zmian cen. W grudniu 2018 roku algorytm przeprojektowano, eliminując wszystkie zależności historyczne. Obecna metoda iteracyjnego zbiegania się wartości wyznacza nowe kursy przeliczeniowe na podstawie bieżących danych rynkowych przy każdym uruchomieniu, dzięki czemu ceny zawsze odzwierciedlają aktualną sytuację na rynku.